اصطلاح علمی یا دانش‌واژه (term) یکی از ضروریات کار علمی است. اصلاً کار علم آن است که با ساختن مفاهیم و نظام‌های ذهنی جدید، جهان را برای ما معنادار و قابل فهم کند. مفاهیم و نظام‌های ذهنی در قالب کلمات و روابط آن‌ها با هم قابل عرضه و ارایه می‌شوند و کلماتی که مفاهیم و نظام‌های ذهنی هر علم را نشان می‌دهند، با کلمات معمولی و عادی زبان تفاوت دارند. در این مقاله، شما را با اندیشه‌های یکی از بزرگان حوزه‌...

جک زایپس، نظریه‌پرداز و منتقد مطرح در حوزه‌ی قصه‌گویی، ادبیات کودک و ادبیات تطبیقی، نوعی از قصه‌گویی را مطرح می‌کند به نام قصه‌گویی براندازنده. در این نوع قصه‌گویی، هدف آن است که مخاطب فعالانه در روند قصه‌گویی مشارکت کند، با الگوهایی روایی گوناگون آشنا شود و از قصه‌گویی در جهت رشد شخصیت خودش و تبدیل شدن به انسان خودمختار و مستقل استفاده کند؛ طوری که توان خلق قصه‌ی زندگی خودش را پیدا کند. در بخش قب...

قصه همیشه دو چهره دارد: چهره‌ای روشن‌گر و چهره‌ای فریب‌کار. در یک سو، قصه به خواب می‌برد و واقعیت را به طریقی واژگونه به ما می‌خوراند و در سوی دیگر، قصه نقاب از دروغ‌های منتشر در جامعه برمی‌دارد و چهره‌ی پنهان در پشت آن را به ما می‌نمایاند. ما از قصه چه می‌خواهیم؟ معجون بی‌هوشی را یا انگشتی که به سوی حقیقت اشاره می‌کند؟

یکی از ایرادهای اساسی بسیاری از کتاب‌های آموزش نگارش این است که قوانین و قواعد آن بدون هیچ پشتوانه‌ی فکری و نظری و استدلال ارایه می‌شود. میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی از معدود نویسندگانی است که در کتاب‌هایش مسایل نگارشی را عمیق‌تر و با بررسی پیشینه‌ی موضوع، مبانی نظری و شرایط عملی مربوط به آن مطرح می‌کند. مخاطب کتاب‌های او می‌تواند علت و مبنای قواعد و قوانین نگارش را درک کند و بر اساس آن تصمیم بگیرد

بعد از دو قسمت قبل، حالا وقت آن است که ببینیم در انتخاب و اجرای قصه، این طبقه‌بندی ژانری چه کمکی به ما می‌کند.دیویی چمبرز در کتاب خود، قصه‌گویی و نمایش خلاق، پرسش‌هایی ارایه می‌کند که معتقد است هر قصه‌گو موقع انتخاب قصه باید از خودش بپرسد.

رسیدیم به بخش معرفی اصلاحات ژانری که نیکولایه‌وا پیشنهاد کرده است. امیدوارم بخش اول مقاله را دقیق خوانده باشید، چون در ادامه، به آن شناخت‌ها نیاز خواهیم داشت. برویم سراغ اولین ژانر: ادبیات پیش از هبوط.

شما قصه‌گو هستید؟ می‌خواهید برای بچه‌ی خاصی یا گروهی از بچه‌ها قصه تعریف کنید؟ خب لابد یا خودتان قصه می‌سازید یا قصه‌ای انتخاب می‌کنید، اما قصه‌تان را چه‌طور پیدا یا خلق می‌کنید؟ انتخاب قصه برای بچه‌ها کار ساده‌ای نیست. عوامل زیادی را باید در نظر بگیرید. من در این مقاله می‌خواهم یک مبنا برای انتخاب قصه به شما معرفی کنم که آن را از یک نظریه در حوزه‌ی ادبیات کودک گرفته‌ام، نظریه‌ی ژانر ادبیات کودک ک...

در دو بخش نخست این مقاله، مفهوم هوش روایی را معرفی کردم و گفتم که منشأ مفهوم‌پردازی این نوع هوش، بر خلاف سایر هوش‌های چندگانه، حوزه‌ی علوم شناختی و به طور خاص، هوش مصنوعی بوده است. درباره‌ی مفهوم هوش و مفهوم روایت در ترکیب هوش مصنوعی گفتم و عناصر اصلی روایت را در تعریف این مفهوم توضیح دادم. دیدیم که هوش روایی یک جور توانش است که حاصل آن چند نوع عمل‌کرد اساسی است. در بخش دوم مقاله، اولین عمل‌‌کرد ر...

هوش روایی، مفهومی نسبتاً جدید و بسیار جذاب در حوزه‌ی علوم شناختی است که البته، حالا در بسیاری از حوزه‌های دانش مطرح است. این مفهوم اهمیت قصه و داستان را بار دیگر و به شکلی بسیار جدی‌تر به ما یادآوری می‌کند و یادمان می‌آورد که در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و پرورشی باید حتماً به این منظر از مقوله‌ی رشد هم فکر کنیم. در بخش اول این مقاله‌ی سه قسمتی، برایتان گفتم که مفهوم هوش روایی چیست و از کجا آمده، در ...

هوش روایی مبحثی بسیار جدید و جذاب در حیطه‌ی هوش‌های چندگانه است. از آن زمان که ساختارگرایان به موضوع روایت در ادبیات توجه کردند تا امروز که دانشمندان حوزه‌های علوم شناختی، هوش مصنوعی و علوم تربیتی به این مبحث علاقه‌مند شده‌اند و در این زمینه پژوهش می‌کنند، زمان زیادی نمی‌گذرد. این روزها درباره‌ی اهمیت قصه و روایت حرف‌های جدیدی می‌شنویم و انگار قصه دیگر صرفاً یک سرگرمی و وسیله‌ی جلب توجه نیست. بعضی...